محمد جواد مغنية ( مترجم : معمورى )
132
در سايه سار نهج البلاغه ( في ظلال نهج البلاغة ) ( فارسى )
بيعت برگردد ، او را بكشيد . » « 1 » اين سخن عمر از نظر برخى مردم ، نوعى طعن و نكوهش نسبت به شيوه انتخاب ابو بكر به خلافت تلقى شد . شعبى مىگفت : « عمر در دل خود از ابو بكر ناخشنود بود . . . » به اين گفته شعبى اعتراض شد و او در پاسخ گفت : چگونه تعبير « فلته » را تفسير مىكنيد ؟ آيا تا كنون كسى را سراغ داريد كه بالاتر از اين به دشمن خود گفته باشد ؟ « 2 » شيعيان نيز در كتابهايشان منابعى را درباره بيعت با ابو بكر ذكر كردهاند . از آن ميان سخن عمر است كه گفت : « كانت فلتة » . برخى از بزرگان پيشين اينگونه پاسخ دادهاند كه منظور عمر از اين جمله آن است كه بيعت با ابو بكر لغزشى نيكو و فرصت خوبى براى گرد آوردن مسلمانان بود و ابو بكر از فرصتى كه برايش آماده شده بود پيش از آنكه از دست برود ، بهره برد . مفهوم سخن عمر كه گفت : خدا شرش را نگه داشت ، اين است كه خداوند بلندمرتبه به اين وسيله مسلمانان را از پراكندگى بازداشت . منظور از جمله « هركس به آن بازگردد او را بكشيد » اين است كه هركس خلافت را بدون مشورت با شمار كافى از مسلمانان بر عهده بگيرد همانگونه كه ابو بكر چنين كرد ، او را بكشيد . عمر در اين سخن قصد طعنه زدن به بيعت ابو بكر را نداشته است ؛ چرا كه آن
--> ( 1 ) . صحيح بخارى : 6 / 2503 ح 6442 ؛ تاريخ طبرى : 3 / 235 ؛ الفتح الرباني : 23 / 59 ؛ كنز العمال : 5 / 649 ؛ شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد : 1 / 123 ؛ السيرة النبوية : 6 / 78 ؛ النهاية ، ابن كثير : 5 / 228 ؛ الكامل فى التاريخ : 2 / 327 ؛ الصواعق المحرقة : 5 و 8 ؛ تاريخ الخلفا ، سيوطى : 67 ؛ السيرة الحلبية : 3 / 360 ؛ مسند احمد : 1 / 55 ح 391 ؛ الرياض النضرة : 2 / 202 ح 669 ؛ انساب الاشراف : 5 / 15 . ( 2 ) . نك : شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد : 1 / 124 ( چاپ قديم ) و 2 / 28 ( چاپ جديد ) .